Ni Dai Awi Honak eng Dai thlangphun ni niinak ning dangsak noeh ni Dai thlangphun ni yoek sang ve u.
Sunday, October 2, 2016
Saturday, October 1, 2016
Sunday, September 25, 2016
ao- Calungkomnak Honak A Long A Lam (Dai ca)
ao- Veve amni hona khoei hue. ao ve ni noer oehtoe “awmnak, aomnak,aok, awk tikhi ve ammang mueihnak ni hu tha hue.Awiloh toe “ão” tinoeh awiloh hlue ni. Akka oehkoekhi ni teok lah ve u.
# “Ka awmnak im do hue” ti moe “Ka aom ka naak do hue” tive.
ao= Phlang pakhih aom hue. Aom naa susu vik hue oe.
A aomnaak laek hue. Nula na awmnoeh aomnaa sarhi hue.
Mahtu na Presbyterian civuei oeh buh a mehkhi aokkong aa
haengna awm hue.
Na anboi aop hue. Na anboi ang aop aw?
Ni aok ni ai ni suinakna Khawsa ing aok ai hlue ni pekkhyi hue.
Na thaang oeh Sakkhi ang aok aw?
Ak aok aa doek khoeih natoe.
Kaoktoennak ve Caana a hamna do hue.
Naom soeih laek aw. Ak naom aw acena?
Aong aeng soeih hue. Thlang awm aong aeng soeih hue.
Rho paok hue. Ikoe num ak paok cetehna.
Na Phlang baok hue. Thlangbaok (English) khi law hue u.
A awmmanakna awi yaok hue.
eo- Calungkomnak Honak a Long a Lam (Dai Ca)
eo- Vetoe ak hona thlang ni awm hlan hue. eo ve oe nimhlet na awm hue. Cenamoe awiloh ammueih hue. ”Oe” ve toe awiloh vangdoek noeh “eo” vetoe awiloh sang hue.“eo” ve “o” hluengsak noeh “ eó” ti unoeh awiloh ni.Thlangbokkhi awi oeh ni huh tha toe “ theo, Video,…”, Korea khieng “eo” ve ak tungna hona hue u; Seoul, Yangcheon, Dorimcheon, Bupyeong, Seojeong,..ti unoeh awiloh kaihsak hue. Ni Dai awi oeh ve awiloh ak kai a bet ni ta hue u. “ Peok moe Poek” ve ammueih hue. Ace mueih na Teok moe Toek awm ammueih hue.
eo=Ngo Peok , Coei Peok , Tui Peok , Rheng Peok
Uu hue num seo boe hloek soe oe.
Kho peok lonai hue. Na leornak toe Jesuh ni.
Thlangkhi lamna peok lo hoh hue u.
Mva kho ve kho peok lonak tung nani a awm hue.
Teok lah cena yoongkhi be hue u.
Ca teok boe camingpoei yoe hoh hue.
Soeipa minna nung teong hue. (Nung toeng hue amni ).
Ca ak nepna teok boe camingpoei yoe hoh hue.
Leon anglang hue oe. Paipai pakthum thum oeh beoi u.
Nanghawih keok keok vik bi bi e.
Yong ak keokca cui hue u.
Amkheong hue oe, ak kheongna poh u boe.
Ak awiti theong pingping vik hue. A ti theong hue.
Peong = Peongnu beoi lah u. Peong beoi u.
Peong = Ka phuih amrhih hue ni haih peong lo.
Deot = Dum khuina Paipai vak deot lah e.(doet- amni).
Mdeot = Na Vawk aa thlok lonha hue mdeot pe lah e.
Mseong = Nasen a ih oehtoe mseong boe.
Beoi = Peong boei lah u. ⃰Seoplaap soeih hue.
Ani paek cu do meok meok voeih te.
Na puei veok lah boe. Ni veokkhi lah. (Voek- amni)
ae- Calungkomnak A Konglam (Dai Ca)
ae-
Ve “a” ak awiloh moe “e” pakhih cunnoeh “æ /Æ” tinoeh awiloh
ni. Ve awilung pakhih bawk noeh awiloh ni honakkhi ve ak kaa oehkoe mueihna
ni.A vekkhi ni teok oeh “ Laek, Paek” awiloh moe “ Lek, Leek,pek, peek” khi
awiloh ve ammueih hue tice ni hu tha hue.
ae=Khawsa rham a hamna paek taaknak ve ak do
ni.
Koreakhi toe Taekwondo lah hue u.
Thingluei laek hue oe. Rho khona
haa laek hue.
Ak laekna ca rhaerna boe, Ak
laekna bi bi u boe.
Aipa ae hue.Khinpa buh ae lo
cang e.
Ka phlang lae hue ak chuh ngah noeh
ni.
Nakko koeh saersak noeh Khawsa
uepna boe.
Saernak ak poh ak thlang toe Khawsa
eng amngah hue.
Ni Dairam oeh Khrihca baeknak a
phalo ve ni yodo hue.
Sihhleh kho oehkoe Saekca toe
angrhing laek hue.
Ka kaeng oeh ngoi lo ka puei aw.
Buh haeng phluhphluh hue.
Ka Soeipa a laemma khai hoh
hue.
Korea ram nakoe Pyeongtaek toe nawm
hue.
Seoul Mlueh khui oeh Dongdaemun ve
lam laek hue.
Nam hlaeng laek soeih hue
oe.
Ka phlang taek hue. Ka jih taek
hue. Ikoe ak taek aw?
Cang jael hue. Tangka jael
hue. Ahoei jael hue.
Aeikhi ikoe nanik pohkhi aw?
Tamrhen a kut khaem hue. ( khem – amni)
Laembai song law kop te. Laem
a bai law kop te.
Ka jih taek hue oe. Ka phlang ban taek
hue.
Chomkaeng caek hue oe, lam
kel caek soeih hue.( Ceek – amni)
Koeng aong aeng e. Thlang awm aong aeng
soeih hue.
Thursday, September 22, 2016
Mdek eng Khawmik a Vaennak (Dai Ca)
Suen oehtoe thlang boeih eng Mdek eng Khawmik vaen hue ti noeh amnak cangna unoeh a poekna yawm amna poek law hue u. Khawmik ve viin noeh ni awmnak mdek ve vaen hue ti unoeh ana poek law hue u.
India thlang Yajnavalkya eng (9th Century BCE) oeh anih doeng engtoe Khawmik eng ve khawmdek amvaen noeh khawmdek eng ni khawmik a vaen hue ti noeh ana ti law moe soe num thlang boeih eng a rho a tii ni ti unoeh amnak cangna hue u.
Greek thlang cuei Aristarchus eng (310BC–230 BCE) oehtoe tuh oeh ni awmnak mdeknu ve pihla, aisikhi eng vaen hue ana ti law hue. Cenamoe thlang boeih eng ani poeknak, aning ngahnak moe thuemsoeih hue ti unoeh anina poeknak, khawmik eng ni mdek ve a vaen hue anina tii lo a dawngoeh Aristarchus a ti awm amcangna hue u.
Greek thlang cueikhi Plato(428-348 BCE), Aristotle(384-322 BCE) moe Ptolemy(90-168 AD) tloek eng awm khawmdek ve pihla, khawmik moe aisikhi eng ani vaen uni ti unoeh anak qoel hue u.Ace hui oehtoe thlang boeih thlangcueikhi moe thlangrhokhi boeih eng mdek ve khawmik, pihla, aisikhi boeih eng ani vaen uni ti unoeh anak cang lona hue u.
U eng num mdek engni khawmik a vaen hue a ti? Corpernicus(1473-1543).
Kum 1543 oeh Tingchia ca sim(Mathematician) ani ti u Nicolaus Copernicus eng mdek eng khawmik vaen hue ana ti law moe soenum Khrihca lam oehkoe thlangkhi ani qihnakkhi a dawngoeh thlang khawyah a venna amqoel hue. Ace a dawngoeh Copernicus eng ve mdek eng ni khawmik a vaen tive ak cerna amnang dangsak hue.
Itali thlang mat khan lamtung a konglam ak simkung Galileo Galilei (1564-1642) eng 1609 oeh ave a konglam ve ana sui law noeh poeknak ana ta law hue. 1614 oeh Galileo Galilei ce thlang boeih eng a yap ak ti ni ana ti hue u. U eng awm ak awi tice ammak cangna hue. Ikoe tinoeh num ni ti oehtoe thlang boeih eng khawmik engni mdek ve a vaen hue ti unoeh aninak cangnak a dawngoeh ni.1616 oeh Khrihca lam tung oehkoe thlangkhi eng awm ace mueih awi ce koeh a tinak a hamna anam thawlh sui law hue u.
Ace mueihna khawmdek eng ni khawmik a vaen hue a tinak a dawngoeh anih ce kum 1632 oeh ak cauk a poh khoen oeh ce awiceknak taak pe unoeh ak awi ti ce ak khongnak a hamna thong anak thla law hue u. Cenamoe Galileo Galilei eng ak awi ti ce dueihpuei bak bak noeh a konglam cauk yawk hamna ang caa bak bak a dawngoeh imkhuina ta hue u. Galileo ce Florence ram, Arcetri kho oeh 8 January 1642 oeh ce thi hue.
Thlang boeih eng khawmik, pihla moe aisikhi eng khawmdek ve vaen hue u ti noeh poeknak, cangnak taak ta unoeng ani awm hui oeh Galileo engtoe a khup hletna Mdek, pihla, aisikhi engni khawmik ani vaen hue u ti soe thlang boeih ak koso noeh awicek unoeh thong thla unoeh a thihnak duet oeh imkhuina ana ta unoeh ana phepphoei law moe usoe num, a cueihnak, a simnak, a huhnak a tak aniinak ve mdekkhan thlang boeih nucaa nasen , thlangcuei, thlangrho duet oeh tuhtoe Galileo ak awiti ve thuem hue ti boeih hue u.
Awilung a hai oeh calung pakthum eng angbok: Thl (Dai Ca)
H K L M N P T Ng
thla thlah thlak thlal thlam thlan thlap thlat thlang
thle thleh thlek thlel thlem thlen thlep thlet thleng
thli thlih thlik thlil thlim thlin thlip thlit thling
thlo thloh thlok thlol thlom thlon thlop thlot thlong
thlu thluh thluk thlul thlum thlun thlup thlut thlung
thlae thlaeh thlaek thlael thlaem thlaen thlaep thlaet thlaeng
thlai thlaih thlaik thlail thlaim thlain thlaip thlait thlaing
thlao thlaoh thlaok thlaol thlaom thlaon thlaop thlaot thlaong
thlau thlauh thlauk thlaul thlaum thlaun thlaup thlaut thlaung
thlei thleih thleik thleil thleim thlein thleip thleit thleing
thloi thloih thloik thloil thloim thloin thloip thloit thloing
thlui thluih thluik thluil thluim thluin thluip thluit thluing
thleo thleoh thleok thleol thleom thleon thleop thleot thleong
thleu thleuh thleuk thleul thleum thleun thleup thleut thleung
thloe thloeh thloek thloel thloem thloen thloep thloet thloeng
thlue thlueh thluek thluel thluem thluen thluep thluet thlueng
thlaa thlaah thlaak thlaal thlaam thlaan thlaap thlaat thlaang
thlee thleeh thleek thleel thleem thleen thleep thleet thleeng
thlii thliih thliik thliil thliim thliin thliip thliit thliing
thloo thlooh thlook thlool thloom thloon thloop thloot thloong
thluu thluuh thluuk thluul thluum thluun thluup thluut thluung
thlaw thlawh thlawk thlawl thlawm thlawn thlawp thlawt thlawng r- Eng ak Boet Calungkom Congnak (Dai Ca)
r=awilohhawi ve IPA engtoe “rah”
tinoeh awilohhawi cehpuei hue. Ace a dawngoeh thlangbaok / English eng
awilohhawi a honaak moe a bet a lohanaak ni hutha hue. Ve “r” awilohhawi eng ak boet awilung ve India rhamna
toe IPA awilohhawi lo unoeh ve mueihna hona hue u. Mhueihtehnaak: Manipur,
Dimapur, Churachandpur, Rangpur, Mirpur, Sadar, Sherpur,Dispur,… ti unoeh
khawyahna hona hue u. Ve a boetnak “pur” ve ni Dai awi oeh awm “Tui pur hue,
Tui a purnaak” tinoeh ni yawk tha hue.
bar car dar far har jar kar lar mar nar par qar rar rhar khyar tar var xar yar.
ber cer der fer her jer ker ler mer ner per qer rer rher khyer ter ver xer yer.
bir cir dir fir hir jir kir lir mir nir pir qir rir rhir khyir tir vir xir yir.
bor cor dor for hor jor kor lor mor nor por qor ror rhor khyor tor vor xor yor.
bur cur dur fur hur jur kur lur mur nur pur qur rur rhur khyur tur vur xur yur.
baer caer daer faer haer jaer kaer laer maer naer paer qaer raer rhar khyaer taer vaer xaer yaer.
baur caur daur faur haur jaur kaurt laur maur naur paur qaur raur rhaur khyaur taur vaur xaur yaur.
bair cair dair fair hair jair kair lair mair nair pair qair rair rhair khyair tair vair xair yair.
baor caor daor faor haor jaor kaor laor maor naor paor qaor raor rhaor khyaor taor vaor xaor yaor.
Beir ceir deir feir heir jeir keir leir meir near heir peir qeir reir rheir khyeir teir veir xeir yeir.
boir coir doir foir hoir joir koir loir moir noir poir qoir roir rhoir khyoir toir voir xoir yoir.
buir cuir duir fuir huir juir kuir luir muir nuir puir quir ruir rhuir khyuir tuir vuir xuir Yuir.
beor ceor deor feor heor jeor keor leor meor neor peor qeor reor rheor khyeor teor veor xeor yeor.
beur ceur deur feur heur jeur keur leur meur neur peur qeur reur rheur khyeur teur veur xeur yeur.
Boer coer doer foer hoer joer koer loer moer noer poer qoer roer rhoer khyoer toer voer xoer yoer.
buer cuer duer fuer huer juer kuer luer muer nuer puer quer ruer rhuer khyuer tuer vuer xuer yuer
baar caar daar faar haar jaar kaar laar maar naar paar qaar raar rhaar khyaar taar vaar xaar yaar.
beer ceer deer feer jeer heer keer leer meer neer peer qeer reer rheer khyeer teer veer xeer yeer.
biir ciir diir fiir hiir jiir kiir liir miir niir piir qiir riir rhiir khyiir tiir viir xiir yiir.
boor coor door foor hoor joor koor loor moor noor poor qoor roor rhoor khyoor toor voor xoor yoor.
buur cuur duur fuur huur juur kuur luur muur nuur puur quur ruur rhuur khyuur tuur vuur xuur yuur.
bawr cawr dawr fawr jawr hawr kawr lawr mawr nawr pawr qawr rawr rhawr khyawr tawr vawr xawr yawr.
Monday, September 12, 2016
Tuisu Rhamsa, Khyinkhyum, moe Paipai ang Mingkhi (Dai Ca)
Vemueih
tuisu rhamsa, Paipai moe Aok a aa ang mingkhi ve ni Dairam oeh khoyah
awmmoesoenum, a cekkhi boeih yawk kang hamna caanak amni noeh, ikoe mueihna num
ni yawk hlue ti dangsaknak ni.
1. Soei, Soeipa, Msoemca, Soeikaong,
Soeinu, Msoeila, Soeica, Vasoei, Khawsoei, Khawsoeiki, Soeiki, Tuisoei,
2. Ai, Aipa, Aikhong, Aihluei, Ainu, Ailaa, Aica, Aitaui, Vawk, Vawkpa, Vawkthlaa, Vawknu, Vawngjai, Vawkca, Ui, Uipa, Uihthlaa, Uinu, Uijai, Uica,
3. Saksuk,
Saksukrhang, Saksukki, Saksuknu, Saksukmla, Saksukca,Sakkhi, Sakkhirhang,
Sakkhiki, Sakkhinu, Sakkhimla, Sakkhica, Vawkkhyui, Vawmnga, Vawknu, Akkhyuinu,
Sathai, Sathairhang, Sathainu, Sathaica, Sangya, Yong, Yongpakpuei, Doi,
Yongdoi, Kuivue’k, Chekong, Ngentang, Haai, Saphlu, Kuh, Chuut,
4. Nga,
Ngamvang, Ngabaok, Ngaluei, Ngakpuei, Ngadae,
Ngadawi, Nganu, Ngami, Ngabaek, Ngakkhya, Ngakkhyui, Ngakboek, Ngadiik,
Ngadiinglang, Ngamikcoong, Ngacong, Ta-ai, Ailae, Aikum, Kelek,
5.Pha,Khyaipha,Vakok,Rhungoek,Vaqaa,Vakkhyit,Bangkoei(Khyungkoei), Vahlo, Sanghawk, Khaw’ngak, Tuivabok, Vangoi, Sumnu, Sumkhong, Cangpairhek, Kukku, Tuertuer, Rhangrhache (Tintun), Vabu, Thiimpin, Thliksuui, Rhesawi,Phakphuen,
6.Khyui,Tuikhyui,Thliim,Thliimpoen,Ngantaa,Conghawi,Qaal,Mti,Cuengkuei,
Boisen,Cuengaok, Chaam, Manyuek
7. Kaei (Kaai)-Amthancet,Phom (Lokaa),Seop,Samthue’m,Vuei,Cae,
8. Khoi, Khoica, Khoinu, Khoiphah, Khoi-ur, Khoidaen, Khoitang, Khoiminghuep, Soemlaakhoi, Khoidang, Lukkuet
9.Rhaithak,
Rhaithakdung, Rhaithakpai, Rhaithakbok, Rhaithakthiim, Tuivabokpai,
Duemkaan/pai, Mentawmpai, Khoituipai, Uiphluutpai, Khorcapai,Khaidaengpai,Rhaikitpai,Rhaavangpai,Ngilungpai,
Khyaemrhupai, Lingloeipai, Vakkhyungpai, Sawngtuenpai, Lakpoeipai, Sawngangpai,
Vakkhyapai, Sawngleppai, Bungrhaipai, Tingtonpai, Dangdapai,
10. Pacueh, Voepuem, Voepuemcha, Voepuemtang,
Sihput, Ankha, Lueian, Mothui,Pattang,Manyong,Khyapai/Paiboeng,/Uicangmae,Sawngsing, Sawnghaekbok/ Antuikhya/
Cuenrhuekbok, Antam, Maakang, Hainu, Haica, Thaa/ Thai/Thei, Thuipi, Biikthui,
Awilung a hai oeh calung pakthum eng angbok: Phl (Dai Ca)
H K L M N P T Ng
phla phlah phlak phlal phlam phlan phlap phlat phlang
phle phleh phlek phlel phlem phlen phlep phlet phleng
phli phlih phlik phlil phlim phlin phlip phlit phling
phlo phloh phlok phlol phlom phlon phlop phlot phlong
phlu phluh phluk phlul phlum phlun phlup phlut phlung
phlae phlaeh phlaek phlael phlaem phlaen phlaep phlaet phlaeng
phlai phlaih phlaik phlail phlaim phlain phlaip phait phlaing
phlao phlaoh phlaok phlaol phlaom phlaon phlaop phlaot phlaong
phlau phlauh phlauk phlaul phlaum phlaun phlaup phlaut phlaung
phlei phleih phleik phleil phleim phlein phleip phleit phleing
phloi phloih phloik phloil phloim phloin phloip phloit phloing
phlui phluih phluik plhuil phluim phluin phluip phluit phluing
phleo phleoh phleok phleol phleom phleon phleop phleot phleong
phleu phleuh phleuk phleul phleum phleun phleup phleut phleung
phloe phloeh phloek phloel phloem phloen phloep phloet phloeng
phlue phlueh phluek phluel phluem phluen phluep phluet phlueng
phlaa phlaah phlaak phlaal phlaam phlaan phlaap phlaat phlaang
phlee phleeh phleek phleel phleem phleen phleep phleet phleeng
phlii phliih phliik phliil phliim phliin phliip phliit phliing
phloo phlooh phlook plhool phloom phloon phloop phloot phloong
phluu phluuh phluuk phluul phluum phluun phluup phluut phluung
phlaw phlawh phlawk phlawl phlawm phlawn phlawp phlawt phlawng
Subscribe to:
Posts (Atom)







