Sunday, July 3, 2016

Awilung ang Khoep Honakkhi

Awilung ang Khoep Honakkhi- Vemueih awilung ang khoepkhi a vang toe a tingahnak ammak awm rhoekhi awm om hue. Hmueihtehnak oeh; “Lum a Nga” tive Nga ti awilung a doomnakna Lum ti awilung a ni honak u ni.

A Cu a hoei          Khawboe Rhamlang   Khawbae Rhamla
A Cuum a Ship     Khawhla Rhamhla      Phek a Phoei     
A Khui ak Kok       Khawsak Rhamsak    Phivit Phoevoet
A Kung Amdong    Khihlik Khoehloek      Phlokplik Phlokplak
A mong a Mai        Khin ak Kha               Phloiphli Phloiphla    
A Xi a Xam            Khoca Rham a Naa   Phom ak Keei             
A Xing a Rham      Khoh a Them             Pikho Namrham    
Ak bawk ak lae      Khokum Khohla         Peong ak Boei       
Ak Boi ak Mang     Kholo Khotlak            Pu a Pi     
Ak cuei angvai       Khorhoei Rhalai         Pung a Paen            
Ak do ak che          Khyin ak Khyum        Qih a Xiin              
Ak phlo amtaam     Khyin ak Taai            Qir amqum               
Ak puum ak kawi      Koei a Naa                  Qoong ak Qaa                  
Ak rho ak ngang       Kueinu Kaapa             Rhoi a Sae             
Ak thlik ak Thlawk     Kunu Taipa                 Rhuhxuet Rhongcah             
Ak Thu ak Tha’ang    Laungla Rhengke       Sii am Rhaa                                 
Ak tlung ak Al            Lii ak Ciim                   Sum a Them
Amsi amrha               Loen Anglang             Sungkhui Rhai kok              
Amsuum ak Xaat       Long ak Kong            Taui Xueng thadak              
Anguui ak tha            Lonha Paihceh           Tawng a Va                  
Ang-uui ak thaa         Loong a lam               Tengtoeng Bangrho             
Bikboi Pairhap           Luei am mthla            Thingkhu Rhohah           
Boei aam Yaak          Lukcing Hakpang      Thingnu Rhopa                  
Boi a Mang                Lukphuei Hakbae      Tui a Maa                    
Buekbue Baemjaek   Lum a Nga                Tui a Thing                                      
Buh a Al                     Mtii a Saa                 Tuikong Thinglam               
Buh a Meh                 Muei am Hlaa           Tuisu    Rhamsa          
Caa a Naa                  Na Mik na Hai          Tunu Thangpa                                              
Caa’kpum Naa’kkoi    Nat a Noi                  Ui a Vawk                           
Ceem a Rhal              Nasen Tuihi              Virsim Varsam                          
Cet a Con                   Ngoi a Saeng           Voet am mliir                             
Cii a Naa                    Nongvoei Khaca       Veuk ak Paai                          
Ciimca Palaa              Nuca Nasen              Xaeng angxap                      
Cingna Pacaa             Nu a Pa                     Xiit a Xaet                  
Cot amcang                Nucong Pathe           Xiit a Xoet                            
Cuung ak Caa            Nuhi Ngaqah             Xik am Xah                                
Hui a Taa                    Nukdoem Pakdoem  Yong a Saa                             
Im ma Lo                     Num Aok Pam aa     Yong am Doi                         
Im mak Kha                 Nutai Patai               Yu a Ca  
           Linu chongpa                                               Yu ak Taai    

Nak- Eng ak Boet Awilung ang Khopkhi

Voeh ve Ca ni yawk oeh “nak” eng ak boetkhi ve imueihnanum ni yawk hlue tive awilung a bet eng dangsakna awm hue.
A laeknak               Huhsitnak                     Laamnak
Amthannak             Huhyaknak                   Laeknak
Angcoeinak            Ihnak                           Laembainak
Aokaanak               Jelnak                          Lahnak
Avaainak                Kamawmnak                 Lamcehnak
Awidoetnak             Kaoktoennak                Lonhanak
Awimhlatnak           Kawboetnak                 Lopcapnak 
Awithang                 Kawcingnak                 Lorkarnak
Awitinak                  Kawdonak                    Luciingnak
Awmhluenak            Kawdungnak                Luenak
Baeknak                  Kawihnak                     Lumvatnak
Baetinak                  Kawoetnak                   Lungnak
Bawkbaeknak          Kawpoekkueinak            Lungoetnak
Bibinak                    Kawsaernak                 Lungrhunak
Binak                       Kawsonak                    Mangnak
Boeinak                   Kawvatnak                   Mektengnak
Bongrhunak             Khawboetnak               Mikmueihnak           
Cawkcannak            Khawdanak                  Mikphlibonak
Cehnak                    Khawdingnak               Mlaepnak
Chahnak                  Khawdopngahnak        Mluenak
Chingnak                 Khawhloknak                Mrhennak            
Chingrhunak            Khawjiingnak                Mthannak
Ciimna                     Khawkangnak               Mthehnak   
Congnak                   Khawkhanak                Natnoinak             
Congpueinak            Khawkthlicehnak          Ngaihdingnak               
Cueihnak                  Khawlonak                   Ngaihhangnak
Cuekcahnak             Khawmthannak            Ngaihhluenak
Cuupthehnak           Khawnglaehnak            Ngaihkueinak
Doetdapnak             Khawpeoknak               Ngaihrhepnak
Doetthoehnak          Khawrhamlungnak        Ngaihthuelnak 
Dokaanak                 Khawsaknak                 Ngaihtuehnak
Dueihnak                  Khawthlinak                  Ngaihunak
Duemnak                  Khawtlaknak                 Ngawihnak
Duetnak                    Khawvainak                  Ngetnak
Haepaanak               Khorvarnak                   Ngingnak
Hanglangnak            Khuikhatnak                  Noekdaknak 
Harhuknak                Kueihcahnak                 Noeknak
Hatlaknak                  Kueikanak                    Noengnak
Hluengtainak             Kueinak                        Oepchoehnak         
Huhhluenak               Khawphlainak              Oekcongnak
Huhnak                      Khawhangnak             Oekrhunak
Paeknak                    Thapaeknak                 Thoehnak
Paektaaknak             Thekhanak                   Thamahnak
Pawmsahnak             Themnaanak
Pawngcanak              Thenak 
Pekboenak                 Thoemnak                  
Peknak                       Tlongthohnak
Phepphoeinak            Tui akthamahnak       
Phlehnak                    Tui amxuknak  
Phlotaamnak              Tui anglaungnak
Phungqoelnak            Tui anglinak         
Poekhahnak               Tui angnunak   
Pohnak                       Uehnak  
Pohthanak                  Uekaenak       
Pomsahnak                Uelnak       
Puumnak                    Uemnak      
Pumoetnak                 Uempueinak         
Pungtainak                 Uenak     
Pungtainak                 Uepawmnak          
Qaangnak                  Uepnak         
Qaengnak                  Ueppangnak           
Qahnak                      Ueraenak    
Qihchahnak               Uetnak          
Qihnak                       Uknak   
Qoelnaanak               Vaainak        
Rherkornak                Varsamnak     
Rhonak                      Voekrhunak
Rhue’mnak                Xehnak           
Rhuepawmnak          Ximrhanak           
Rhuirhoepnak           Xingnak       
Rhuumpoengnak      Xoehaelnak            
Saehnak                   Xumnak
Saetbak                    Yakdamnak   
Simcoeinak               Yaknak  
Simdoemnak            Yakrhunak          
Simnak                     Yaksaknak          
Simrhunak                Yawkdonak
Sohnetnak               Varsamnak                
Suiaanak                  Vatnak                       
Suinak                      Vernak
Tengtumnak              Voetnak
Thahluenak               Voelnak

M’- Eng Awilohhawi Congnak

Ni Dai awi oeh ve “M” eng awiloh a bet ni ta hue u. Ave “m” eng awiloh ve, ning Ha-um khui oehkoeng awi ni ti hlue a mueihna,ning Ha-um khui oeh khaw’khli a bet nik cosak noeh ni ti hluena awm hue. Hmueihtehnakna mat ni teng lah ve u. Na puei theh boe ni ti oehtoe, Na puei Pacueh ak kaek theh boe ni ti ngahnak awiloh ni. Na puei M’theh / Mtheh ni ti oehtoe, Na puei Civuei pan lo seh tinoeh mtheh boe tinak ni.Mlaek= Khawitui mlaek ni ti noeh, Laek ni ti bai oehtoe, Laeksoeih hue ti mueihna ce ni hona hue.

mboh   = Longna kak cet Ngamvang mboh xer leek hue nueng.
mcak    =Mcak do hue oe. Suen oehtoe mcak ana bun hue u.
mcer    = U eng num a ti hue mcer lo rhi u boe.
mcuk  =   A kut sui noeh ni thing mcuk phek vik hue.
mdaam= Mdaam am rhar huek te oe.
mdeih   = Na Vawk ei mdeih a, hlok lonha khue.
mdek  =   Ni awmnak mdek ve khawsa seh ni.
mdeot   = Na Vawk aa mdeot pe lah, hlok lonha hue.
mdet   =   Nasen caa a tam a rhenna a mik mdet hue.
mdoen =Kam Vai Nga,Ngabok ,Ngamvang mdoen nueng 30 lo hue.
mdoi   =   Vah tih hlue u soe maa vam mdoi boe nang.
mhaer =   Nasenkhi tui than unoeh tuipum mhaer kang hue u. 
mhan  =    Mang kam mhan laek hue.
mhan  = Mang mhan nueng do hue, Kang mang mhan do hue.
mhi      = Buh aa am mhi na lo boe. Nim mhi lo boe.
mhir    = Tangka a vang toe hoena nam mhir kang vik aw?
mhih    = Kak tangboek/kak cuung mhih hue nueng.
mhla    = Luei aam mhla lona kom Nasen koem qih ae.
mhlat = Ikoe num ati, ak awi ti ham mhlat lah e.
mhlat = Tangka a vang toe mhlat lo boe.
mhlat = Voepuem qeng ham mhlat lah e nang aw.
mhlet = Na phlang a khui tungna mhlet noeh aom boe.
mhlih   = A Nupa nak oeh aam mhlih na bi bitha hue.
mhling = Ka khoo mhling hue. Na hai mhling laek hue num?
mhlip    =  Koeh nim mhlip e. Koem mhlip lah e.
mhloen = Buh vado noeh nak boei cungoeh mhloen boe.
mhoeng = Aica koem mhoeng kang vik e.
mhloer  = A soeipa mat toem mhloer hue.
mhlueh = Na phlang koem mhlueh boe.Mhlueh vik kop te boe.
mja        = Nam mja cun voepuem phai ni pe vang.
mjam     = Nam mjam anak toei boe tlangna ni cet ve.
mji         = Thlang pum kon am mji nam mji dip hoh hue u.
mju        = Kho rhoei noeh ka kut mju khing lik hue.
mjui       = Vawk am mjui pakhihna lo u.
mjuk      = Thingimna thing mat vam mjuk lah e.
mjum     = Tangka am mjumna mjum khing hue.
mjung    = Na kut mjung naa noeh aw?
mjur       = Meh dueh a rhui oehkoe mjur u boe.
mkueih = Khawsa mkueihcahnak la ak dona sa u.
mkhuet = Ak awi mkhuet hue. A ti mueihna mkhuet hue.
mko  = Ak awi mko puek puek vik hue. Thingkok mko hue.
mkuiimnu = Mkuiimnu ve Dairam oehkoe kho mat ni.
mla      =    Sangpho aa nueng kam mla nam mthir hue.
mla’ang= Ka lo na mla’ang rhui boei noeh a phlawh kuei hue.
mlaa   =    Suen oehkoekhi toe mlaa ak nepna thlah unoeh bi hue u.
mlaang= Thing luei mlaang dawi dawi vik hue.Nga mlaang hoh hue.
mlaek  =   Khoitui na kut oeh kop hue mlaek e .
mlai       = Mlai huekte oe, Pantui nakoeng Batu phalo nai huekte.
mlai     =   Ve a caa vetoe aam mlai hue vamni hue aw.
mlang  =   Nak boe mlang noeh ni pha khawyah nam mboh hue.
mlueh  = Ni Lai tlang (Chin) khui oeh mlueh 12 awm hoh hue.
mluem   = Na kut oehkoe buhkhi ak cah cana mluem plek plek boe.
mluenak= Khawsa veiha mluenak be ni qoel phloe ak ngaih ni.
mluk     = Khoitui eng koem mluk rhu dukduk vik e.
mlung   = Nam mlung nak ko. Nim mlung nim thin.
mneh    = Pakdoemca husanat mneh hue.
mnu      = Kho aa noeh tui mnu hue.
mphlaeng=Hainu thah hak mphlaeng lah boe.
mphlih = Vawk mai eng uui soe a vuen mphlih phlok phlok vik hue.
mplaek   = Na rho pok a pin rhui mplaek hue.
mpleng   = Hainu a kah amtui noeh mpleng yaiyai vik hue.
mrhennak= Khawsa’m  mrhennak ak cam eng ni.
mrhuk = thlang mrhuk aa vamni. Aam mrhuk aa da kon hue.
msa       = Pakdoem yusu soe meh msa hue u.
mseong = Nasen a ih oehtoe mseong boe.
mso       = Na vawk aa mso boe.
msoh     = A coeh koeh ham msoh boe na puei msoh kop te.
msu       = Ikoe nam msu hue hue aw, thanlung Ai ae vik soe.
msui    = A mongrhoi msui lah. Thing moe rho a mongrhoi msui lah e.
mter     = Nam mla mter noeh mluenak bae koeh tia.
mthan  = Ka Nupa lonak cet rhoi mthan  nani a ni pha lo hue.
mtheh  = Buh aa lo u seh na pueikhi nim mthehkhi lor boe.
mthi     = Na kut mthi noeh Buh aa hlah.
mthir    = Ngamuei sangpho na awmnoeh mthir soeih hue.
mthoh  = Lazaruh Jesuh eng mthoh thlah hue.
mtoet   = A cun noeh Ai mtoet a boe.
mtu      = Ak ceknam mtu boe. Mtu cek boe.
mtuih   = mtuih aa hue nueng. Thlang eng nim mtuih law kom e.
mva     = Mva’kkhi toe a ni yo a ni rha u ni.
mxee   = Soeipa rhoi nim mxee rhoi. Lam cet mxee noeh ni.
mxuer  = Nasen ikoe ti soe nam mxuerna vik aw?
myoi     = Na Im myoi noeh sa boe, xoi lonha hue.
myom   = Khoitui am myomna myom sak kang vik huek te.
myoon  = Khoi eng paipai tui myoon hue. Khoitui myoon kang boe.
myop    = Na kutna khoitui kop hue myop e. Myop plueih plueih.